Yeni bir sayıda yeniden merhabalar… İktisat ve Toplum dergisinin editörü sevgili Ömer Faruk Çolak bu köşeyi tanıtacak bir “başlık” önermemi isteyince, çok da fazla düşünmeye gerek kalmadan yukarıdaki ana başlığı kullanmanın uygun olacağını düşündüm: mutatis mutandis. Sözcük Latince kökenli ve kaba bir çeviriyle “gerekli herşeyin değişime uğradığı hal” anlamına geliyor. İktisada Giriş derslerinde öğrencilerimizin daha çok karşılaşmakta olduğu, “geride kalan her şey sabit tutulursa” anlamına gelen ceteris paribus kavramının tam zıddı. Şu ceteris paribus kavramına oldum olası alışamamışımdır. Fen bilimlerinin “kontrollü” laboratuar ortamlarında belki ilgili değişkenler sırayla analiz dışına alınabilir ve neden-sonuç ilişkileri tek biricik öğeye indirgenebilir. Buna karşın, sosyal bilimlerde bu türden soyutlama her zaman başarılamamaktadır. Sosyal değişkenler çoğunlukla karşılıklı etkileşim halindedir ve kuramsal soyutlamanın “kısmi analizleri” her zaman gerçek yaşamın “genel dengesiyle” uyuşmayabilir. Belki de bu yüzden fen bilimleri bazen “müspet bilimler”, sosyal bilimler ise “menfi bilimler” olarak adlandırılmıyorlar mı?
Sayı: İktisat ve Toplum Dergisi 2Sayfa Aralığı: 26 - 32
Bir cevap yazın