Osmanlı’da Enflasyon – Şevket Pamuk


Osmanlı’daki enflasyonun en önemli kaynağı, merkezi devletin harcamalarının gelirlerini aşmasıydı.

Bu kısa yazıda, Osmanlı tarihinin yaklaşık beş yüzyıllık dönemindeki enflasyon eğilimlerini ve enflasyonun temel nedenlerini tartışacağız. Osmanlı’daki enflasyonun nedenlerinin bugünkü enflasyonun nedenlerinden çok da farklı olmadığını vurgulayacağız.

Osmanlı kentlerinde para kullanımı çok yaygındı. Zaman içinde, kırsal alanların önemli bir bölümü de para ekonomisinin içine çekildi. Kent nüfusunun ve kırsal nüfusun bir bölümünün yaptığı küçük ve büyük ölçekli alışverişler ve vergi ödemeleri madeni sikkelerle yapılmaktaydı. İmparatorluk ölçeğinde altın, gümüş ve bakır sikkelerden oluşan üç kademeli bir para düzeni vardı. En büyük ödemelerde altın, küçük ödemeler için bakır sikkeler kullanılıyordu. Osmanlı para düzeninin merkezinde ise günlük işlemlerde ve bir ölçüde uzun mesafeli ticarette kullanılan gümüş sikkeler bulunuyordu.

Sayı: İktisat ve Toplum Dergisi 133
Sayfa Aralığı: 7-12

Bu makalenin tamamını okumak için satın almalısınız.

Şevket Pamuk (1950) İktisat tarihçisi ve Orhan Pamuk'un büyük kardeşidir. İstanbul'da doğdu. Robert Kolej'i ve Yale Üniversitesi'ni bitirdi. İktisat dalındaki doktorasını Berkeley Üniversitesi'nden aldı. Türkiye'de ve yurtdışında pek çok üniversitede öğretim üyeliği yaptı. Osmanlı-Türkiye iktisat tarihi üzerine çeşitli dillerde pek çok makalesi ve kitabı vardır. Osmanlı ekonomisi üzerine yazdığı ilk kitap olan Osmanlı Ekonomisinde Bağımlılık ve Büyüme, 1820-1913 (1984) İngiltere'de de yayımlandı. Daha sonra tamamladığı Osmanlı İmparatorluğu'nda Paranın Tarihi (1999) başlıklı kitabı Türkiye'de, ABD'de ve İngiltere'de ödüller kazandı. Bu kitap Arapçaya da çevrilerek Lübnan'da yayımlandı (2004). Prof. Dr. Süleyman Özmucur ile birlikte hazırladıkları "Osmanlı İmparatorluğu'nda Ücretler, 1489-1914" başlıklı çalışma ABD İktisat Tarihçileri Derneği’nin 2002 yılı En İyi Makale Ödülü'nü kazandı. Bu çalışmalarda Pamuk Osmanlı ekonomisinin kurumlarını ve uzun dönemli eğilimlerini karşılaştırmalı olarak inceledi. Pamuk’un 2014 yılında Türkçe olarak yayınlanan son kitabı ise Sanayi Devriminden bu yana Türkiye’de iktisadi gelişmenin 200 yıllık serüveni üzerine odaklanıyor. Pamuk 1999 yılından bu yana Dünya İktisat Tarihi Derneği’nin Yönetim Kurulu üyesidir. 2003-05 döneminde Avrupa İktisat Tarihçileri Derneği'nin başkanlığına, 2012-14 dönemi için de Asya İktisat Tarihçileri Derneği başkanlığına seçildi. 2008-13 arasında Londra Ekonomi Okulu and Political Science'da öğretim üyeliği yaptı ve aynı kurumda ilk başkanı olarak Çağdaş Türkiye Çalışmaları Kürsüsünü yönetti. Pamuk Bilim Akademisi kurucu üyesi[1], Türkiye ve Academia Europea (Avrupa Bilimler Akademisi) üyesidir. Avrupa iktisat tarihçileri tarafından yayımlanan European Review of Economic History dergisinin editorlüğünü yapmaktadır. Şevket Pamuk 1994 yılından bu yana Boğaziçi Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü öğretim üyesidir.

Bir cevap yazın