2026’ya Girerken Türkiye Ekonomisinin Fotoğrafı – Nur Keyder

Yazının amacı, 2026’ya girerken ekonomi alanında seçilmiş birkaç konuda durum tespiti yapmaktır. Ele alınan konular arasında Yap-İşlet-Devret Modeli ile yapılan projeler, Türkiye Varlık Fonu, satılan Kamu kurum/kuruluşları ve maaş/ücret gelişmeleri ağırlık verilen konulardır. Ayrıca eğitim ve dış ilişkilerle ilgili birkaç konuya da değinilmiştir.

Para Politikası

Mart 2024’te 50 puana yükseltilen politika faizi, takip eden 8 ayda sabit tutulmuş, Aralık 2024’te 47,5’e düşürülmüştü. Mart 2025’te İstanbul Büyük Şehir Belediyesi’ne yönelik operasyonlar sonrası tekrar fiilen yüzde 49 seviyesine yükseltilen politika faizi, sonraki dönemde tedrici düşüş sergilemiş, 22 Ocak 2026 tarihinde yüzde 37’ye inmiştir. Böylece 2024 Aralık-2026 Ocak arasında politika faizi 1050 baz puan gerilemiştir. Politika faizinin 2026’da yüzde 27’lere kadar düşebileceği öngörüsünde bulunan yabancı yatırımcılar, Türkiye’ye kısa vadeli yatırım tavsiye ediyor. Türkiye’ye dolar getirip bozan yabancı yatırımcı, TL Hazine faizine yatırım yaparsa, bozdurup döndüğünde hem doları değerini koruyor hem önemli bir faiz geliri elde ediyor. Ülkede carry-trade cazibesini koruyor. İşlem, düşük faizli ülkelerden borçlanıp yüksek faizli para birimine kısa vadeli yatırım olarak tanımlanıyor. Ekim 2025’te dolar borçlanarak yapılan kısa vadeli TL yatırımların büyüklüğü 47 milyar dolarla zirve yapmış durumda. Ekim 2025’te yatırımcıların Türkiye’den kazandığı faiz getirisinin yüzde 35 olduğu, yabancı yatırımcının dolar bazında reel getirisinin yüzde 10’un üzerinde olduğu hesaplanıyor.

Faizlerin yüzde 35’in altına inmesiyle hem sıcak para girişi kesilebilir hem de içeride dövize talep artabilir. TL tasarruf gelirleri geriledikçe kur tutulamayabilir. Dolayısıyla önümüzde zorlu bir süreç bekleniyor. Siyasi iklimin yumuşaması ve güvenin artması, durumun kalıcı olarak düzelmesi için şart.

Kur-Kur Korumalı Mevduat (KKM)

Nurettin Nebati’nin Hazine ve Maliye Bakanı olduğu Aralık 2021 sonrası dönemde uygulanan düşük faiz politikası nedeniyle döviz kuru hızlı yükselişe geçmişti. Bunu dizginlemek amacıyla 21 Aralık 2021’de KKM uygulaması getirildi. 2023 Ağustos’ta görülen zirve seviyesinde KKM mevduatı 143 milyar dolar (3,4 trilyon TL) bakiyeye sahipti, toplam mevduat içindeki payı ise yüzde 26,2 idi. 23 Ağustos 2025’ten itibaren yeni KKM hesabı açılamamaktadır. Mehmet Şimşek, Haziran 2023’te Hazine ve Maliye Bakanı olmuş ve KKM’nin sonlandırılması onun döneminde gerçekleşmiştir. Uygulama sonlandırılıp KKM’deki düşüş devam ederken, KKM bakiyesi Kasım 2025 ortalarında 52,8 milyar TL’ye, toplam mevduat içindeki payı ise yüzde 0,2’ye gerilemiş bulunmaktaydı. BDDK’nin yayımladığı haftalık bültene göre 13 Şubat 2026 haftasında ise KKM bakiyesi 2,2 milyar TL’ye gerilemiş, KKM büyüklüğü toplam mevduatın yüzde 0,01’ini oluşturmuştur.

KKM uygulaması servet transferine neden olmuş, oldukça yüksek bir zarara yol açmıştır. Uygulama 23 Ağustos 2025 tarihinde sonlandırıldığında, uygulamanın başlangıcında 18,4 TL olan dolar kuru 41 TL civarına yükselmiş durumdaydı. 24 Ocak 2026 tarihinde KKM uygulamasına dayanak olan 2 tebliğ yürürlükten kaldırılarak KKM uygulaması bitirilmiştir. 24 Ocak 2026’da Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlükten kaldırılan tebliğler, “TL mevduat ve katılma hesaplarına dönüşümün desteklenmesi hakkında tebliğ” ve “Altın hesaplarında TL mevduat ve katılma hesaplarına dönüşümün desteklenmesi hakkındaki tebliğ”dir.

Kura Müdahale ve Swap Hariç Net Rezervler

TCMB, döviz kurundaki dalgalanmaları kontrol amaçlı müdahalelerde bulunmaktadır. KKM uygulaması sonlandırıldığında 41 lira düzeyinde olan dolar kurunda artış kontrollü biçimde devam etmektedir. Dolar kuru 31 Aralık 2025’te 42,8, 31 Ocak 2026 tarihinde 43,4, 21 Şubat 2026 tarihinde ise 43,83 TL düzeyinde seyretmekteydi. Kurun yükselişinin “göreceli satın alma gücü paritesi” (relative purchasing power parity) artışının altında kalması nedeniyle, Türkiye birçok alanda fiyat-performans avantajını kaybetmekte. Turizm sektörü bunların başında geliyor. Tekstil sektöründe de rekabet gücünün azalması sonucu ihracatın düştüğü, istihdamın azaldığı belirtiliyor.

Merkez Bankası’nın 2023 Mayıs ayında eksi 60,5 milyar dolar olan swap hariç net rezervi 13 şubat 2026 haftasında 81,6 milyar dolara yükselmiş, 20 Şubat haftasında ise 75,6 milyar dolara gerilemiştir. Gelişmelerin bir kısmı, altın fiyatındaki dalgalanmadan kaynaklanmıştır.

Enflasyon

Mevcut “Enflasyonla Mücadele Programı”, TÜİK verilerine göre, süreçte yaşanan siyasi darbelere, engellere ve programdaki eksiklere rağmen, Mayıs 2024’te yüzde 75’le zirve yapan TÜFE enflasyonunu 2025 sonunda yüzde 30,9’a düşürebilmiştir (enflasyon oranı bir önceki yılın aynı ayına göre hesaplanmıştır). TÜİK verilerinin tartışmalı olduğu biliniyor. 2025 Aralık ayısonu için yıllık enflasyon oranını TÜİK yüzde 30,9 bulurken, ENAG yüzde 56, İTO yüzde 37,7 olarak hesaplamıştır. Ocak 2026 için ise TÜİK enflasyon oranını aylık bazda yüzde 4,84, yıllık bazda yüzde 30,65 olarak hesaplarken, ENAG aylık bazda yüzde 6,32, yıllık bazda yüzde 53,42 olarak açıklamıştır. Unutulmamalıdır ki yanlış ölçüm üzerine inşa edilen enflasyonla mücadele programları başarısızlığa mahkumdur.

2027 yılında mevcut “Enflasyonla Mücadele Programı”nın yerini seçim ekonomisinin getireceği genişletici politikalara bırakması halinde, enflasyonun hedeften sapması mümkün. Hedeflenen yıllık enflasyon oranları şöyle: 2026 için yüzde 16, 2027 için yüzde 9 ve 2028 için yüzde 8.

Yap-İşlet-Devret (YİD) Yatırımları

Yap-İşlet-Devret (YİD) modeliyle ülkeye kazandırılan yapılar kamu maliyesini zorlayan önemli bir etmen olmuştur. YİD modeliyle yapılan projelerde özel sektör otoyol/köprü/tünel/ hastane vb. inşa eder, belirli süre işletir, buradan sağladığı gelir yatırım maliyetini ve kârını karşılar. Sözleşmede hasta yatış/ araç geçiş sayıları üzerinden garanti verilir. YİD anlaşmaları döviz üzerinden yapıldığı ve enflasyon farkı da bindiği için, verilen garantilerin tuttuğu durumlarda bile Hazine zarar etmektedir. Karayolları Genel Müdürlüğü’nün gerçekleşmeyen geçiş garantisi nedeniyle ilgili firmalara yapmak zorunda kaldığı ödemeler 2019-2024 döneminde 273 milyar TL oldu. Ödemelerin giderek artması sonucu 2025-2026-2027 yıllarını kapsayan dönemde toplam ödemenin 328,7 milyar TL olacağı hesaplanıyor. Tutturulamayan geçiş sayıları için ilgili şirketlere ödenen dövize endeksli garanti ödemeleri, bütçe teklifinde 2026 yılında 101,3 milyar, 2027 yılında 125 milyar, 2028 yılında 150 milyar lira kaynak olarak öngörülmüştür. Köprü, otoyol, tüneller için verilen geçiş garantisine yapılan ödemeler yapım maliyetini geçmiş durumda.

Birkaç YİD projesine yakından bakalım:

• Sayıştay’ın Denetim Raporlarında, Kamu- Özel İş Birliği (KÖİ) modelinin bir türü olan YİD modeliyle yaptırılan bazı hastanelerin inşaat ve işletme süreçlerinde sistematik usulsüzlük, sözleşme ihlalleri ve kamu zararı yaratan uygulamalar saptanmıştır. Ancak bu yanlışlar 2026 başı itibarıyla henüz düzeltilmemiştir. 17 şehirdeki 18 şehir hastanesini yapıp işleten 7 şirkete 2025 yılında ödenen kamu kaynağı 111,1 milyar TL olmuştur. 2018-2025 yıllarını kapsayan 8 yıllık dönemde şehir hastanelerine yapılan toplam ödeme 327,6 milyar lira olmuştur. 2026, 2027 ve 2028 yıllarında yapılacak tahmini ödemeler ise sırasıyla 131, 149 ve 159 milyar liradır. Sağlık Bakanlığı ilgili şirketlere kullanım bedeli adı altında kira ve hizmet bedeli ödemektedir.
• 2025 yılında Zafer Havalimanı’nda yolcu garantisi 1,3 milyon yolcu iken, gerçekleşen yolcu sayısı 38 bin olmuştur. Hata payı yüzde 97’dir. Hazine ilgili şirkete garanti ödemesi olarak 340 milyon TL ödemek durumunda kalmıştır. Hava limanının kamuya devir tarihi 2044’tür. 2044 yılına kadar şirkete yapılacak garanti ödemesi 208 milyon avrodur. Hava limanının yapım maliyeti 50 milyon avrodur. (Kaynak: Deniz Yavuzyılmaz, “Zafer Havalimanı’nda kamu zararı büyüyor: 2025’te hata payı yüzde 97”, Cumhuriyet Gazetesi, 08.01.2026. Yavuz Yılmaz’ın verdiği rakamlar Sayıştay ve DHMİ resmi istatistiklerine dayanmaktadır.)
• Yavuz Sultan Selim Köprüsü durumunda, Köprü 2016 yılında hizmete açılmıştır. Başlangıçta toplam işletme süresi 7 yıl 9 ay idi ve Mayıs 2024’te kamuya devri söz konusuydu. Ancak Ulaştırma ve Altyapı Bakanı, köprünün devir tarihinin 2028’e ertelendiğini duyurdu. Köprü 2028’de kamuya devredilene kadar araç garanti ödemeleri sürecek.
• YİD modeliyle tamamlanan Osmangazi Köprüsü’nün maliyeti 1,48 milyar dolardır. 2016’dan bu yana ödenen miktar 5 miyar 15 milyon dolardır. Köprü, 15.07.2035 tarihinde kamuya devredilecektir. O tarihe kader ilave 5,3 milyar daha ödenmesi söz konusudur. Böylece toplam ödeme 10 milyar doların üzerinde gerçekleşecektir. (https://t24. com.tr; Deniz Yavuzyılmaz ile söyleşi).

Kamu Kurum/Kuruluşlarının Satışı

Pek çok stratejik kurum ve kuruluş yabancı sermayeye veya özel sektöre devredildi/ devrediliyor. Bu durum ilgili üretim dallarında sorun yaşanmasına, fiyatlama kontrolünün kaybedilmesine neden olabilecek nitelikte. AKP döneminde satılan bazı önemli kamu kuruluşlarına bakalım

• Tüpraş -Türkiye’nin en büyük petrol rafinerisi 2005 yılında Koç Holding’e satıldı.
• Tekel’in, alkollü içki bölümü 2004 yılında Nurol-Limak- Özaltın grubuna, sigara bölümü 2008 yılında British American Tobacco’ya satıldı.
• PETKİM, 2008 yılında Azerbaycan’a satıldı.
• Erdemir, 2005 yılında OYAK’a satıldı.
• SEKA KAĞIT’ın birçok fabrikası kapatıldı veya satıldı.
• Şeker fabrikaları 2018 yılında özelleştirildi.
• Türk Telekom’un 2005 yılında yüzde 55 hissesi 6,5 milyar dolara Lübnan merkezli Oger Telecom’a satıldı. 2005-2015 arasında Telekom 14 milyar dolar kar etti. Oger şirketi bunun 7 milyar dolarını aldı. Borçsuz aldığı şirketi 2016 yılında 3,5 milyar dolar borca soktu. Özelleştirme bedelinin 4,75 milyar dolarını Türk bankalarından aldığı borçla ödedi. Milyonlarca lira batık kredi bırakarak Türkiye’yi terk etti. Halen Türk Telekom’un hisselerinin yüzde 61,68’i Türkiye Varlık Fonu’na, yüzde 25’i T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’na, yüzde 13,32’si ise halka ait bulunmaktadır.
• Soma Termik Santralı 13 Ocak 2015 tarihinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından ihale yöntemiyle, enerji sektöründe yeterli deneyimi olmayan Konya Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye 685,5 milyar dolar karşılığında devredildi. Soma Termik Santrali’nin faaliyeti 16 Şubat 2026 tarihli yönetim kurulu kararıyla durduruldu, 87 işçi ücretsiz izne çıkarıldı. Kömürü Türkiye Kömür İşletmeleri’nden (TKİ) alıp enerji üreten Konya Şeker, aldığı kömürün parasını ödeyemeyip, TKİ’ye 18 milyar lira borçlanmıştı. Soma’nın ısınma ihtiyacı nedeniyle 5 ve 6 numaralı ünitelerin kış sonuna kadar sınırlı kapasiteyle çalıştırılıp, ardından üretimin tamamen sona ereceği ifade edilmiş bulunuyor. İşçiler Santral’in yeniden kamulaştırılmasını talep etmekte.
• 1937 yılında Atatürk’ün halka bağışladığı Atatürk Orman Çiftliği arazisi 1992 yılında “Doğal ve Tarihi Sit Alanı” olarak ilan edilmesine rağmen, 2011 yılında bu statüsü kaldırıldı ve alan ranta açıldı. Cumhurbaşkanlığı Sarayı, ABD Büyükelçiliği arazisi dahil çeşitli kamu ve özel kuruluşlara satıldı. 801 milyon dolar harcanıp hurda yığınına dönen Anka Park da bu arazi üzerinde bulunuyor. AOÇ arazisinin 55 bin 538 dekarlık alanı 33 bin dekara düşmüş durumda. Sayıştay Raporu 2024 yılında AOÇ’nin fabrikalarının, dondurma ve domates suyu haricindeki tüm ürünlerde zarar ettiğini ortaya koymuştur. AOÇ, marka hakkını süt ürünleri üreten 9 özel sektör kuruluşuna vermiş bulunuyor.
• 1937 yılında Atatürk’ün emriyle kurulan Fiskobirlik’in arazi ve fabrikalarının çoğu satılmıştır. Son olarak da Karadeniz Sahil Yolu arazileri satışa çıkarılmıştır. Fiskobirlik’in 2007’den bu yana 15 milyar TL zarar yazdığı ifade ediliyor.
• 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ile Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve bununla beraber 7 ücretli otoyolun belirli bir süre için işletme haklarının satışıyla ilgili çalışmaların başladığı ifade ediliyor. (Kaynak: (https://www.bloomberght. com; ”Boğaz köprülerinin özelleştirilmesi için EY’ye yetki verildi”, 5 Şubat 2026.) (Not: EY’nin açılımı, Ernst and Young- EY, merkezi Londra’da bulunan uluslararası bir denetim ve danışmanlık firmasıdır). Otoyollar için 25 yıl civarında bir özelleştirilme süresi düşünülüyor. Bu şekilde kamuya önden toplu para tahsil etme imkânı sağlanıyor ve özelleştirme süresi boyunca kamunun bu yapılardan gelir sağlaması engellenmiş oluyor.
• 2026 Şubat ayında, milli parkların 99 yıla kadar kiralanabilmeleri için Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne yasa teklifi getirilmiştir.

Türkiye Varlık Fonu (TVF)

Yaşanılan süreçte pek çok kamu şirketi özelleştirilirken bir kısmı da 26 Ağustos 2016’da kurulan Türkiye Varlık Fonu’na (TVF) devredilmiştir. TVF’nin kuruluş amacı “ekonominin yapısal sorunlarını aşmasına katkı sağlamak ve stratejik varlıklarının değerini arttırmak” olarak duyurulmuştu. Ancak kötü yönetim, liyakatsiz atamalar, uygulanan yanlış politikalar, yüksek faiz ortamında şirketlerin borç-faiz sarmalına girmesi nedeniyle, devredilen kamu şirketlerinin birçoğu borç batağına sürüklenmiş bulunmaktadır. Devlet TVF’deki şirketleri dış borç alırken teminat olarak gösterme, Fon’daki varlıkları ipotek etme hakkına sahiptir. TVF, 7 farklı sektörden 34 şirket, 2 lisans ve taşınmazlardan oluşan varlık portföyüne sahip. Şirketlerin 10’u KİT, yani Kamu İktisadi Teşebbüsü’dür. KİT’ler Sayıştay denetimine tabidir ancak diğerlerini (Fon’daki şirketlerin en az yüzde 60’ı) Sayıştay denetleyememektedir. Şirketlerin önemli bir kısmının Sayıştay ve Meclis denetiminden muaf tutulmaları, mali kontrol mekanizmasını zayıflatmaktadır. TVF’nin aktif büyüklüğünün 360 milyar dolar olduğu, bu büyüklükle dünyada ilk 10 sırada yer aldığı, Fon’un borcunun 2024 yılında yüzde 35,3 artarak 10,7 trilyon liraya ulaştığı, borcun 8,8 trilyonluk kısmının kısa vadeli olduğu, Fon’un özkaynaklarının ise 2 trilyon TL olduğu, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Üyesi Mustafa Erdem’in açıklamalarında yer almıştır (Kaynak: Sözcü Gazetesi, 29 Ocak 2026, sayfa:6).

Türkiye Varlık Fonu Portföyü’nün sektör bazında kompozisyonu şöyledir:

• Finansal Hizmetler: Ziraat Bankası, Halk Bank, Vakıf Bank, Borsa İstanbul, Türkiye Sigorta, Türkiye Hayat Emeklilik, Türkiye Katılım Sigorta, Türkiye Katılım Hayat, TVF Finansal Yatırımlar.
• Lojistik: THY, PTT, İzmir Alsancak Limanı.
• Enerji: BOTAŞ, Türkiye Petrolleri, TVF Enerji, TVF Rafineri ve Petrokimya, TVF AEL Elektrik.
• Teknoloji ve Telekom: Türkcell, Türksat, Türk Telekom, TVF BT ve İletişim, TVF Teknoloji Yatırımları, Türkiye Teknoloji Fonu.
• Tarım ve Gıda: ÇAYKUR, Kayseri Şeker, Türk Şeker, Türk Tarım.
• Madencilik ve Demir-Çelik: Eti Maden, Türkiye Maden, Kardemir, Türk Altın Holding.
• Lisanslar: Nakit Karşılığı Şans Oyunları Lisansı, At Yarışı Düzenleme ve Bahis Kabul Etme Lisansı.
• Gayrimenkul: TVF portföyünde 46 adet taşınmaz bulunmaktadır. (Kaynak: Banka Dünyası, “Türkiye Varlık Fonu’nun portföyünde hangi şirketler var?”, 25 Ekim 2025.)
• TVF’ye devredilen şirketler arasında Çaykur, BOTAŞ, TCDD, Kayseri Şeker, PTT’nin zararı giderek büyümektedir. BOTAŞ’ın 2024 yılı zararının 45 milyar TL olduğu ifade edilmektedir.

TVF’de yer alan birkaç şirkete yakından bakalım:

• PTT, 2018 yılında Varlık Fonu’na devredilmiştir. Takip eden yıllarda devamlı zarar etmiştir. TVF’ye devredildiği 2018’den bu yana geçen 7 yıllık dönemdeki toplam zararı 13 milyar lirayı bulmuştur. PTT’nin 2023 zararı 2,3 milyar, 2024 zararı 3,6 milyar 2025 zararı ise 4,5 milyar liradır. PTT zarar ederken, 4 kişilik yönetim kurulu üyelerinin ücretlerine 2024’te 2023’e göre yüzde 116 zam yapıldı. PTT’nin kurduğu şirketlerde de iflaslar görülmektedir. Örneğin 2018 yılında PTT iştiraki olarak kurulan “PTT Para Lojistik ve Özel Güvenlik Hizmetleri Şirketi” 2021 yılında özkaynaklarının tamamını yitirmiş, 2022 yılı sonu itibarıyla öz kaynak düzeyi eksi 72 milyon TL olan batık bir şirket durumuna gelmiştir.
• TCDD’nin zararı da giderek büyümekte. TCDD’nin yapısı 2017 yılında TCDD Taşımacılık ve TCDD (sadece alt yapıdan sorumlu) olarak ikiye ayrıldı. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Kasım 2025’te yayımlanan Kamu İşletmeleri Raporu’nda, 2024 yılında TCDD Taşımacılığın 25 milyar 79 milyon, TCDD’nin 36 milyar 595 milyon olmak üzere, toplamda 61,6 milyar TL zarar ettiği belirtiliyor.
• KİT statüsüyle faaliyet gösteren ÇAYKUR, 2017 yılında Türkiye Varlık Fonu’na devredilmiştir. 2016 yılında 82 milyon TL net kâr açıklayan ÇAYKUR, 2017’de 1,5 milyar TL zarar yazmıştır. Şirketin borcu 2024 yılında 9 milyar 610 milyon TL’ye yükselmiştir.
• Ziraat Bankası, BOTAŞ, TPAO, PTT, Borsa İstanbul, TÜRKSAT’ın Hazine’ye ait hisselerinin tamamı (bu şirketlerde Hazine payı yüzde 100 idi), Eti Maden’in (Hazine payı yüzde 100) ve Çaykur’un (Hazine payı yüzde 100) hisseleri, THY’nin yüzde 49,12 ve Halkbank’ın yüzde 51,11 oranındaki Hazine hisseleri Fona devredilmiş durumdadır. THY’nin TVF’ye devri 3 Şubat 2017’de gerçekleşmiştir.

Dış Borç Stoku

Hazine ve Maliye Bakanlığı Dış Borç Stoku verilerine göre 30 Eylül 2025 itibarıyla Türkiye’nin brüt dış borç stoku 564,9 milyar dolar, net borç stoku ise 279,4 milyar dolardır. Brüt dış borç stokunun milli gelire oranı yüzde 36,7, net borç stokunun milli gelire oranı ise yüzde 18,2 seviyesinde bulunmaktadır. (Kaynak: Hazine ve Maliye Bakanlığı, “Türkiye Dış Borç İstatistikleri”.)

İç Borç Stoku

Merkezi yönetim borç stoku 31 Aralık 2025 tarihi itibarıyla 13.656 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Borç stokunun 6.407 milyar TL tutarındaki kısmı Türk lirası, 7.249 milyar TL tutarındaki kısmı döviz cinsi borçlardan oluşmaktadır.

Hazine’nin borçlanmada kullandığı bazı yöntemler piyasa riski barındırmakta. Bunların en somut örneği, 2017 yılından itibaren ihracına başlanan ve ihracına devam edilen altına endeksli borç senetleridir (2023 yılında altın cinsi borçlanmaya ara verildi). Bunlar altın tahvili ve altına dayalı kira sertifikası şeklinde ihraç edilmektedir.

Başlangıçta yastık altındaki altınların ekonomiye kazandırılması amacıyla ihraç edilen altına endeksli bu kağıtlar, altın fiyatı aşırı yükseldiği durumlarda Hazine’nin altın cinsi borçlanma maliyetini çok yükseltmektedir. Bir yandan KKM’den kurtulmak için çaba sarfederken diğer yanda KKM ile benzer risk taşıyan altına endeksli kâğıt ihracı devam etmektedir.

Hazine 2024 ve 2025 yıllarında 183 ton altın ve altına dayalı kâğıt çıkardı. Bu kapsamda çıkarılan 16 kâğıdın 8’i tahvil, 8’i kira sertifikası cinsinden. Bu kağıtların geri ödemesi 2026 yılının Ocak-Ekim döneminde gerçekleşecek. 30 Ocak 2026 tarihli altının ons fiyatı kullanıldığında ödenecek faiz karşılığı yaklaşık 17 milyar dolar. Halen iç borç stokunun yüzde 14,5’i altın tahvilleri ve altına endeksli tahvillerden oluşmakta. (Kaynak: H. Hakan Yılmaz, “2026 Hazine Finansman Programı ve Piyasa Risklerinin Değerlendirilmesinde Altın Üzerinden Borçlanma Meselesi”, Medium, 2026)

Hazine ve Maliye Bakanlığı en son, doğrudan satış yöntemiyle, 28 Ocak 2026 valörlü, 27 Ocak 2027 itfa tarihli, 6 ayda bir 0,40 kupon ödemeli, 6 bin 681 kg altın karşılığı altın tahvili, 13 bin 560 kg altın karşılığı altına dayalı kira sertifikası ihracı gerçekleştirmiştir.

Hazine’ye yüksek maliyet oluşturan bir diğer borçlanma da enflasyona endeksli uzun vadeli tahvil ihracı sonucu ortaya çıkmıştır. Ocak 2016’da ihraç edilen 14 Ocak 2026’da itfası gelen 20,3 milyar TL ana paralı 10 yıllık enflasyona endeksli tahvile, 240 milyar TL enflasyon farkı olarak faiz ödenmesi gerekmiştir. Bu da Hazine’ye ek bir yük. Enflasyonun yükselme eğiliminde olduğu durumlarda uzun vadeli enflasyona endeksli tahvil çıkarmak büyük hata.

Kredi Risk Primi (CDS – Credit Default Swap)

Piyasa 19 Mart 2025 operasyonuna çok sert tepki vermiş, CDS primleri hızla yükselmişti. 18 Mart 2025’te 252 baz puan olan 5 yıllık CDS puanı, 21 Mart’ta 324,7, Nisan’da 372 baz puana çıkmıştı. (Not: CDS puanı, 2018 başlangıçlı kriz döneminde 18 Temmuz 2022 tarihinde 908,4 baz puanla zirve yapmıştı.) CHP’ye kayyum atanma ihtimali piyasada bu denli fiyatlanmamıştır. CHP’nin kayyum (mutlak butlan) davasının iptal edilmesi ise piyasayı olumlu etkilemiştir. 2 Aralık 2025 tarihi itibarıyla 5-yıllık CDS primi, 231,8 baz puan düzeyindeydi. 5 Ocak 2026 tarihinde ise 205 baz puana kadar geriledi. Bu rakam, Mayıs 2018’den itibaren görülen en düşük seviye idi. 21 Şubat 2026 tarihinde ise Türkiye’nin 5 yıllık CDS primi 223,13 baz puan düzeyindeydi. Bu durumda yurt dışından alınan Dolar kredisinin faizi yüzde 6-7 civarında oluyor.

Bilindiği gibi CDS primi 300’ün üzerinde olan ülkeler aşırı kırılgan ekonomiler olarak kabul edilir.

İflas ve Konkordatolar

Ülkede konkordato ve iflas ilan eden şirketlerin sayısı giderek artmaktadır. İflas eden şirket sayısı 2025 yılında 2024’e göre iki kata yakın arttı. 2023’te 132 şirket hakkında iflas kararı verilirken 2025 yılında iflas kararı verilen şirket sayısı 247’ye yükseldi. 2025’te 2817 şirket konkordato talep etti. Konkordato başvurularında tekstil sektörü zirvede. Tekstil sektörünü İnşaat Sektörü, Metal Ürün İmalatı ve Sebze Meyve Toptancıları, daha sonra da Gıda Sektörü takip etti. 2025 yılında, özellikle tekstil sektöründe gelen konkordatolar, işçilerin haklarını alamamasına neden olmuştur. Sebepsiz toplu işten çıkarılmalar yaygınlaşmıştır. Konkordato ilanı yalnızca geçici mühletin değil, konkordato projesinin kabulü sonucu kesin mühlet kararının duyurulmasını içerir. Kesin mühletin ilanı ile borçlu hakkında iflas takibi yapılamaz ve mal varlığına yönelik haciz işlemleri durur. Konkordato kesin mühlet kararı kural olarak bir yıl süre için verilir, süre mahkeme kararı ile 6 aya kadar uzatılabilir. 2025 yılında 2817 konkordato talebinin 1708’i hakkında kesin mühlet kararı verilmiştir. Türkiye genelinde batık krediler 2024 sonunda 287,5 milyar TL iken 2025 sonunda 595,2 milyar TL’ye yükselmiş durumdadır. Kredi bulmak yanında kredinin vadesi ve maliyeti şirketleri zorlamakta.

Görev Zararı

Bütçeden Kamu İktisadi Teşebbüsleri’ne (KİT) 2025 yılında yapılan görev zararı (yeni adıyla “görevlendirme gideri”) ödemesi 411,3 milyar lira oldu. Sosyal Güvenlik Kurumu’na ise görev zararı olarak 987,7 milyar lira ödendi. KİT’ler arasında en yüksek görev zararı ödenen kurum 236,4 milyar lira ile Elektrik Üretim A.Ş. oldu. İkinci sırada ise 155 milyar lira görev zararı ödenen BOTAŞ yer aldı. Toprak Mahsulleri Ofisi’ne 13,4 milyar, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu’na ise 6,5 milyar lira görev zararı ödendi.

Kamu bankalarının da görev zararı artmakta. Ziraat Bankası ve Halk Bankası’nın 2010 yılında toplam 439 milyon TL olan görev zararı, 2025 yılında 242 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. (Kaynak: Nefes Gazetesi, Nisanur Yıldırım, “KİT’lerin zararı 411 milyar”, 17.01.2026)

Maaş – Ücret Gelişmeleri

DİSK-Ar tarafından yapılan hesaplamalar, Türkiye’de asgari ücret ve civarında bir ücretle çalışanların oranının yaklaşık yüzde 50 olduğunu gösteriyor. TÜİK Aralık 2025 enflasyonunu yüzde 0,89 olarak açıkladı. Temmuz-Aralık enflasyonu ise yüzde 12,19. SSK ve BAĞ- KUR’lu 16 milyon işçi, esnaf ve çiftçi emeklisi Ocak 2026 zammı konusunda bu oranla yetinmek zorunda bırakıldı. 2025 için yıllık enflasyon yüzde 30,89 olarak açıklandı.

Ücret/Maaşlara 2026 Yılında Yapılan Zamlar

• İktidar 2026 için asgari ücreti yüzde 27 artışla 28 bin 75 TL seviyesine yükseltti. Türk-İş Ocak 2026 için 4 kişilik bir ailenin açlık sınırını (aylık gıda harcamalarını kapsıyor) 31 bin 224 TL, yoksulluk sınırını [gıda harcaması, giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçları kapsıyor] ise 101 bin 706 TL olarak hesaplamış bulunuyor. Bu durumda asgari ücret 2026 yılına, açlık sınırına göre 3 bin 149 TL ekside başlıyor.
• 2026 yılı için en düşük BAĞ-KUR emeklisi ve en düşük SSK emeklisine yapılan zam oranı başlangıçta yüzde 12,19 idi. BAĞ-KUR emeklisi için en düşük maaş 16.881 TL’den 18.939 TL’ye, SSK emeklisi için en düşük maaş 18.413 TL’den 20.658 TL’ye yükseltildi. Daha sonra alınan bir kararla Ocak 2026’da en düşük emekli maaşı (emeklinin alt sınırı) 16 bin 881 TL’den 20 bin TL’ye yükseltildi ve fark 4 Şubat 2026’da hesaba yatırıldı. Ayrıca aylığı bu tutarın altında kalan SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin hesaplarına 3 bin 119 lira yatırıldı
• En düşük memur maaşına yapılan zam yüzde 20,18. Temmuz 2025’te 50.503 olan ücret Ocak 2026’da 60.697 TL oldu.
• En düşük memur emeklisi maaşına yapılan zam oranı yüzde 22,13. Maaş Temmuz 2025’te 22,671 iken Ocak 2026’da 27.688 TL’ye yükseldi. Memur ve memur emeklilerine yüzde 6,85 enflasyon farkı ve yüzde 11 toplu sözleşme zammı olmak üzere toplam yüzde 18,6 zam yapıldı. Buna ilaveten bir de 800 TL civarında seyyanen zam düşünüldü. (Kaynak: Erdoğan Süzer, Sözcü Gazetesi, 6 Ocak 2026, sf.7).

Görüldüğü gibi, en düşük emekli maaşlarının tümü 2026 Ocak itibarıyla asgari ücretin ve de açlık sınırının altında kalmıştır. 2026 için asgari ücret ve emekliye düşük zam oranı düşünülürken kamuda üst düzey yöneticilere seyyanen 30 bin TL’ye kadar zam yapılmak istenmesi tepki çekmiş, daha sonra bu girişimden vazgeçilmiştir.

Türkiye’den Yabancı Ülkelere Hibe

Türkiye, nüfusunun önemli bir kısmının açlık sınırının altında ücret almasına rağmen, ihtiyacı olan ülkelere yardım elini uzatmaktadır. Somali’ye 30 milyon dolar, Moğolistan’a 50 milyon dolar hibe ederken, Kırgızistan’ın 113 milyon dolar borcunu silmiştir. Arnavutluk’a da 12 milyon dolarlık uçak hediye etmiştir.

Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) ve Bileşenleri – Kişi Başı Milli Gelir

TÜİK verilerine göre 2025’in üçüncü çeyreğinde (Temmuz- Ağustos-Eylül’ü kapsıyor) inşaat sektörü yüzde 13,9, sanayi sektörü yüzde 6,5 büyürken, tarım sektörü yüzde 12,7 küçülmüştür. 2025’in bir ve ikinci çeyreğinde tarım sektöründeki küçülme sırasıyla yüzde 0,7 ve yüzde 5,5 olmuştur. Tarım sektöründe küçülmenin hız kazanması endişe vericidir. Tarım girdi fiyatlarındaki artış, olumsuz iklim koşulları, su stresi gibi faktörler ürün rekoltesini düşüren etmenler arasındadır. Çiftçinin üretimden çekilmesi hızlanmıştır.

GSYH 2025 Eylül sonu itibarıyla son 4 çeyreğin toplamında 1 trilyon 538 milyar dolar, kişi başı milli gelir ise 17.886 dolar olarak hesaplanmaktadır. Ancak bu sonuç sürdürülen baskılı kur politikası nedeniyle yüksek çıkmaktadır. Kurun serbest bırakılması halinde dolar kuru denge düzeyine yükselecek, dolar bazında hesaplanan rakamlar düşecektir.

Gelir Dağılımı

Gelir dağılımındaki bozulma devam etmektedir. 2025’in üçüncü çeyreğinde işgücü ödemelerinin milli gelirden aldığı pay yüzde 35’e düşmüştür. 2024’ün aynı döneminde rakam yüzde 41,1 idi. TÜİK’in Gelir Dağılımı İstatistiklerine göre en yüksek gelire sahip yüzde 20’lik kesim toplam gelirin yüzde 48’ini alırken (2014’te bu rakam yüzde 45,9 idi) en düşük gelire sahip yüzde 20’lik kesimin gelirden payı yüzde 6,4’tür. 2025 yılı itibarıyla 20 milyon kişinin sosyal yardıma muhtaç durumda olduğu ifade edilmekte.

İşsizlik Oranı

TÜİK Ekim 2025 için işsizlik oranını yüzde 8,5 olarak açıkladı. Ancak geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 29,6 olarak hesaplanıyor.

Kredi Kartı Borcu

Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi’nin verilerine göre 2025 Ocak-Eylül döneminde, bireysel kredi ve kredi kartı borcundan dolayı yasal takibe intikal eden kişi sayısı 1,6 milyon.

Dış Ticaret Açığı

2025 yıl genelinde dış ticaret açığı büyümeye devam etti. İhracat yüzde 4,4 artarken ithalattaki artış yüzde 6,2 oldu. İhracat 273,4 milyar dolar, ithalat ise 365,4 milyar dolar olarak gerçekleşti. Dış ticaret açığı ise yüzde 11,9 artışla 92,9 milyar dolar oldu. İhracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 73,9 olarak hesaplandı.

Avrupa Birliği’nin yerli üretimi teşvik amacıyla benimsediği “Made in Europe” stratejisi, önümüzdeki yıllarda Türkiye’nin ihracatını olumsuz etkileyebilir. Bu strateji kapsamında ticarete konu olan ürünün içeriğinin yüzde 70’e varan oranda Avrupa malı olması şartı getiriliyor.

Dış İlişkilerle İlgili Not

S-400, F-35 ve F-16 meseleleri hâlâ çözüm bekliyor. Türkiye’nin en önemli NATO müttefiki olduğu kabul ediliyor, buna rağmen Avrupa Birliği’ne alınmıyor. AB, Türkiye’nin daha önce durdurulan adaylık süreci durumunun devam edeceğini ifade etmiş ve gerekçe olarak “demokrasi ve hukukta gerilemeyi” göstermiştir.

NATO üyesi ülkelerine karşı kullanılmamak koşuluyla Türkiye İngiltere’den 2031’den itibaren teslim edilmek üzere 20 Euro-fighter uçağı satın almış bulunmakta. Ayrıca Katar ve Umman’dan da on ikişer olmak üzere toplamda 44 Euro-fighter uçağı alınması söz konusu.

Eğitim Politikası

Eğitimde bilimsellikten uzaklaşma görülmektedir. Okullara din görevlileri atanmakta, müfredatta din derslerinin ağırlığı arttırılmaktadır. Öğrencilerin Lise yanında MESEM (Meslek Eğitim Merkezi) ve meslek liselerine devamı önerilmektedir. Bu, ekonomiye erken yaşta iş gücü sağlamayı amaçlamaktadır. MESEM’de eğitim süresi 4 yıldır. Orta Okul diploması ile kaydolunabilir. Okul eğitimi haftada 1 gün iken iş başı eğitim haftada 4 gündür. Meslek liselerinde ise öğrencinin okulda aldığı eğitim ağırlıkta. MESEM kapsamında çalıştırılan çocukların mesaisi 10-12 saat. MESEM çırak maaşları asgari ücretin altında. 2025 yılında 6631 TL idi. Sadece 2025 yılında MESEM kapsamında çalışan 17 çocuğun çeşitli iş kazalarında hayatını kaybettiği ifade edilmektedir.

Sonuç

19 Mart operasyonu sonrası yaşanan istikrarsızlığın olumsuz etkisi gerek ekonomi gerek siyasal gerek sosyal alanda devam etmekte. Türkiye’nin hukuk devleti olma özelliği zaman zaman zedeleniyor. Bu da güven ortamını sarsıyor. Krizde olan bir ülkede güven ortamının varlığı büyük önem taşıyor. Yurt içi tasarruflar/ sermaye hareketleri/eğitimli insanların yurt dışına kaçışı/dış borç imkanları ve bununla ilgili faiz oranı ve CDS puanı/ ve daha birçok alan güven ortamındaki olumsuz gelişmelerden etkileniyor.

Türkiye’nin hukuk devleti özelliğini kaybetmemesi için özen gösterilmesi gerek. Bunun için de hukuk devleti şartlarının sağlanması lazım. Hatırlamak gerekirse, Anayasa Mahkemesi 1963 tarihli bir kararında hukuk devletini, “insan haklarına saygı gösteren, bu hakları koruyucu adil bir hukuk düzeni kuran ve bunu devam ettirmeye kendini zorunlu sayan, bütün faaliyetlerinde hukuka ve anayasaya uyan bir devlet” şeklinde tanımlamıştı.

Enflasyonla Mücadele Programı beklenen hızda iyileşme sağlayamadı. Programın eksik yönleri var ancak başarısının gecikmesinin başka nedenleri de var. Bunlardan bazılarına değinelim: Fiyatlamada denetim eksikliği, kamunun tasarruf tedbirlerini yeterince uygulamaması, planlamadan yoksun üretim, tarladan markete sevkiyatta yaşanan problemler, çitçiye/besiciye gereken teşviğin/ desteğin yerinde, zamanında ve yeterince kullanılmaması, üretimi teşvik yerine üretim eksiğinin ithalatla kapatılması, kamunun belirlediği fiyatların birçoğunun maliyetin altında kalması sonucu çiftçi/besicinin üretimden el çekmesi, siyasal konjonktürde sıkça yaşanan olumsuz gelişmeler, hukuk alanında yaşanan güven ortamını sarsan uygulamalar.

Hukuk dışı uygulamalar yurt dışında da tepki alıyor. Bu durum, ülkenin yalnızlığa mahkûm edilmesine neden olabilir. Buna zemin hazırlanmaması gerek. Yurt dışına beyin göçü hızla devam etmekte. 2025 sonu itibarıyla son 12 senede 13 bin 721 doktorun yurt dışına gittiği ifade ediliyor. Ayrıca pek çok iş yeri üretimini yurt dışına taşımayı tercih ediyor. 2025 yılında Türkiye’de yerleşik yatırımcıların 25,8 milyar dolar büyüklüğündeki sermayeyi yurt dışına çıkardığı belirtiliyor. İhalelerde şeffaflığın, işe alımlarda liyakatin önemsenmesi gerek.

CDS puanında görülen düşüş olumlu bir gelişme. Cari açık nedeniyle Türkiye dış borca muhtaç. Düşük CDS puanı ise düşük dış borçlanma maliyeti demektir.

YİD projeleri ülkeye güzel yapılar kazandırmış olmakla beraber yapılan anlaşmalar nedeniyle uzun vadede kamuya aşırı yük oluşturmakta. TVF çatısındaki kurum/kuruluşların borçları giderek artmakta. TVF’deki denetim eksikliğinin bu oluşumda payı olduğunu düşünüyoruz. Satışı yapılan önemli kurum/kuruluşlar kamunun hayati önemi haiz bazı ürünlerde fiyat kontrolünü kaybetmesi sonucunu doğurmakta. Gerek TVF çatısı altında gerek Fon dışında faaliyet gösteren KİT’lerin giderek büyüyen görev zararları endişe yaratmaktadır.

Ülkede; adil seçimlerin gerçekleştirildiği, hak-hukuk-adaletin yeşerdiği, yargı bağımsızlığının sağlandığı, erkler ayrılığının (yasama, yürütme, yargı bağımsızlığının) kabul gördüğü, fırsat eşitliğinin ve herkesin eşit vatandaş olduğu görüşünün savunulduğu, bilimsel eğitimin uygulandığı, üretim planlamasının yapıldığı, siyasal kutuplaşmanın sonlandığı ve gelir dağılımındaki adaletsizliğe çözüm aranılan bir ortam yaratılması, Türkiye’nin tüm alanlardaki sorunlarının kalıcı çözümü için gerekmektedir.