Davranışsal İktisatta Bentham’dan Kahneman’a Deneyimlenen Mutluluk – Hatime Kamilçelebi


Kahneman’ın çalışmalarına bakıldığında deneyimlenen faydanın, deneylerle ölçümüyle birlikte, ana akım iktisatta açıklanan karar faydasından farklı olduğu ispatlanmış ve bu alanda çığır açılmıştır.

Son zamanlarda davranışsal iktisat alanında yapılan çalışmalarda standart iktisat teorisinin aksine bireylerin deneyimlenen faydalarının ölçülebildiği çeşitli deney ve araştırmalarla ortaya çıkarılmıştır. Bu çalışmada iktisattaki deneyimlenen faydanın geçmişten günümüze geldiği yol örneklerle ele alınacaktır.

Faydacılık felsefesinin kurucusu Jeremy Bentham doğru ve yanlışın ölçümünün “en fazla sayıdaki insan için en büyük mutluluk” olduğunu ifade ederek felsefesinin temel postulatını belirlemiştir (Bentham, 1776). Bentham’a göre insanlar iki efendinin yönetimindedir. Bunlar “acı” ve “haz”dır (Bentham, 2005/1789; Bentham, 1776). Bentham’a göre mutluluk hazların artması, acıların azalmasıdır. İnsanlar için en nihayetinde iyi olan şey mutluluktur. Bentham, doğru ve yanlış kavramlarını mutluluktan yola çıkarak açıklar. Ona göre insanlar çoğu insanın mutlu olacağı bir düzene olanak verecek davranışlar sergiliyorsa bu doğrudur, aksi ise yanlıştır. Öznel mutluluk nesnel olarak ölçülebilir. Bu ölçümde hazzın/ acının şiddeti, yoğunluğu, süresi ve belirliliği önemli olup buna göre hazlar sıralanarak ve birbiriyle karşılaştırılarak puanlandırılmaktadır. Bu durumu ise “mutluluk hesabı” diye adlandırmıştır.

Sayı: İktisat ve Toplum Dergisi 128
Sayfa Aralığı: 22-27

Bu makalenin tamamını okumak için satın almalısınız.

Bir cevap yazın