Ekonomik Yaşamda Piyasaların, Devletin ve Firmaların Düzenleyici Rolü – Erdal Türkkan


Piyasalar, devlet ve firmalar arasında regülasyon alanlarının paylaşımı konusunda belli bir ülke için belli bir zaman diliminde optimal bir dağılımdan söz edilebilir. Ancak bunun kalıcı olması söz konusu değildir. Diğer bir ifadeyle, her üç regülatörün düzenleme alanının optimal dağılımı zaman içinde değişmeye uğrayacaktır. Ayrıca bir ülke için geçerli dağılım diğerleri için ideal olmayabilir. Bununla birlikte minimum zorunlu regülasyon alanlarının ülkeden ülkeye değişmeyen boyutları da vardır.

Giriş

Ekonomik hayatın düzenlenmesi (regülasyonu), kaynak tahsisini yönlendiren ve etkileyen her türlü müdahaleyi ve mekanizmayı ifade eder. Günlük hayatta ekonomik hayatın düzenlenmesi denilince sadece devletin kaynak tahsisini etkileyen düzenleyici rolü ve devlet düzenlemeleri akla gelir. Oysa piyasalar ve özellikle büyük firmalar da ekonomik hayatta düzenleyici bir role sahiptir. Çünkü her iki ajan da kaynak tahsisini çeşitli şekillerde yönlendirmekte ve etkilemektedir. Bu çerçevede ekonomik hayatı düzenleyen üç ajandan söz edilebilir. Bunlar: (1) Devlet, (2) görünmeyen el dediğimiz piyasa (alıcılar ve satıcılar), (3) kısmen devletin kısmen de piyasanın rolünü üstlenen firmalar ve özellikle büyük firmalardır. Bunlara, IMF, Dünya Bankası, Dünya Ticaret Örgütü ve Avrupa Birliği gibi bölgesel örgütleri, küresel regülatörler olarak eklemek de söz konusu olabilir. Ancak pratik nedenlerle bu yazıda, bunları devletin bir uzantısı, sınırlayıcısı veya yönlendiricisi olarak ele alma ve analizimizi bu üç regülatörle sınırlandırma yoluna gidilmiştir.

Sayı: İktisat ve Toplum Dergisi 138
Sayfa Aralığı: 8-22

Bu makalenin tamamını okumak için satın almalısınız.

Bir cevap yazın