Türkiye’ye Yepyeni Bir Tarımsal Destekleme Politikası Gereklidir – Osman Aydoğuş


Son yirmi yılda adeta kendi kaderine terk edilen ve çözülmeye yüz tutan Türkiye tarımı için yeni bir tarım politikası tasarlanması kaçınılmaz hale gelmiştir.

Tarım politikasının en önemli bileşenlerinden biri, tarımsal destekleme politikalarıdır. Sadece Türkiye’de değil, tüm dünyada tarıma ne kadar, nereden ve nasıl destek sağlanacağı tarım politikasının en çok tartışılan yönü olagelmiştir. Türkiye’de özellikle planlı dönemde destekleme alımları, düşük faizli kredi, girdi sübvansiyonları, taban fiyat uygulamaları, tarımsal KİT’lere kaynak transferi ve yüksek tarifeler ve ithalat kısıtlamaları gibi sınır önlemleri vb. yöntemlerle başarıyla uygulanan tarımsal destekleme politikaları doksanların sonunda özellikle sağ iktidarlar tarafından yozlaştırılmış ve sürdürülemez hale gelmiştir. 2001 Krizi’nden sonra, doksanlı yıllardaki büyük bütçe açıklarının en önemli nedenlerinden birisi olarak belirlenen bu destekleme politikaları terk edilerek yerine doğrudan gelir desteği gibi çiftçinin üretim kararlarını etkilemeyecek (delineated) desteklere dayalı yeni bir destekleme politikası uygulanmaya başlanmıştır. Ancak, doğrudan gelir desteği uygulamasından da zamanla büyük ölçüde vazgeçilmiştir. Halen, büyük ölçüde piyasa fiyat desteği sağlayan üretimle bağlantılı destek türlerinin ağırlıkta olduğu bir destekleme sistemi uygulanmaktadır. Tarıma sağlanan toplam destek de bu dönemde hızla gerilemiştir. Özellikle küçük ölçekli aile işletmelerinin “para kazanamaz” olması ve üretimden kopması; tarımda net ihracatçı olan Türkiye’nin net ithalatçı konumuna gelmesi ve ithalatın son yıllarda hem yaygınlaşması hem de hızla yükselmesi; üretim maliyetlerinin ve gıda tüketici fiyatlarının hızla artması tarım politikalarına, özelikle de destekleme politikalarına yönelik eleştirilerin şiddetlenmesine yol açmıştır.

Sayı: İktisat ve Toplum Dergisi 147
Sayfa Aralığı: 15-24

Bu makalenin tamamını okumak için satın almalısınız.

1954 yılında Afyonkarahisar, Çakırköy’de doğdu. Burdur Lisesinde parasız yatılı öğrenci olarak okudu. Lise eğitimi boyunca TÜBİTAK bilim adamı yetiştirme bursunu aldı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Ekonomi Bölümünden lisans (1979) ve yüksek lisans (1983), Gazi Üniversitesi İktisat Bölümü’nden doktora (1988) derecelerini aldı. 1980 yılında A.İ.T.İ.A. Ekonomi fakültesinde Kantitatif İktisat Kürsüsü’nde asistan olarak akademik kariyerine başladı. 2000-2001 döneminde Fulbright bursu ile Maryland Üniversitesi Tarım ve Doğal Kaynak Ekonomisi Bölümü’nde ziyaretçi araştırmacı olarak bulundu. 2001 yılında geçtiği Ege Üniversitesi’nde İktisat Bölüm Başkanı ve senatör olarak görev yaptı. Makro iktisat, büyüme-kalkınma, girdi-çıktı analizi, tarım ekonomisi ve uygulamalı iktisat alanlarında çok sayıda makale, araştırma, kitap ve çevirileri vardır. Radyo Ege Kampus’te ve Ege Üniversitesi Televizyonu’nda uzun yıllar Egenomi adlı haftalık ekonomi programını yaptı. İktisat ve Toplum Dergisi’nde Hal ve Gidiş köşesinde yazmaya devam etmektedir. Evli ve bir kız babasıdır.

Bir cevap yazın