Piyasa Sistemi ve Özgürlük – Hüseyin Özel


İnsanlar yalnızca tatmine ulaşmakla değil, aynı zamanda “iyi yaşam” hedefiyle de ilgilenirler; iyi yaşama ulaşmanın yolu da yalnızca bireysel akılcı, optimizasyoncu etkinlik değil, toplumun içerisinde kendi kendisini gerçekleştirebilmektir.

Bu yazı ile devamındaki yazı, ülkemizin ve dünyanın önde gelen insan hakları felsefecilerinden Ioanna Kuçuradi’nin özgürlük kavramına yaklaşımını1 temel alarak piyasa sisteminin insan özgürlüğünün değişik boyutlarının gerçekleşmesi konusundaki performansını değerlendirme amacı gütmektedir. Kuçuradi, özgürlüğün birbiriyle ilişkili olan üç türünü, yani bir olanak, gerçeklik ve gereklilik olarak özgürlük kavramlarını birbirinden ayırır.2 İnsani bir olanak olarak özgürlük, tür olarak insan özgürlüğünü ya da Kuçuradi’nin adlandırmasıyla “antropolojik” özgürlüğü tanımlamaktadır. İkinci tür özgürlük, kişi özgürlüğü ya da “etik” özgürlük kavramı, üçüncüsü de “toplumsal” özgürlük ya da genel olarak “özgürlükler” kavramıdır.3

Antropolojik özgürlük, insanın tür olarak öteki canlılar arasındaki özel yerini, yani insanın “değerini” dikkate almaktadır. Başka deyişle bir olanak olarak özgürlük, insanın bir “değeridir”4 aynı zamanda. İnsan hakları kavramı da doğrudan bu yaklaşımla ilişkilidir, çünkü “temel” insan hakları, tür olarak insanın değerinin tek tek insanlarda koruma istemlerine göndermede bulunmaktadır.

Sayı: İktisat ve Toplum Dergisi 132
Sayfa Aralığı: 74-87

Bu makalenin tamamını okumak için satın almalısınız.

Hacettepe Üniversitesi'nde öğretim üyesidir. İlgi alanları arasında, iktisadi düşünce tarihi, politik iktisat, iktisatta yöntem ve sosyal teori bulunmaktadır. Piyasa Ütopyası (BilgeSu, 2009) adlı kitabın yazarıdır.

Bir cevap yazın